 |
|
® Lương Trường Thọ
|
Thêm
một mùa thu trở lại. Thêm một bầu trời trắng xám như
mang theo một nỗi buồn, cúi đầu đưa tin những ngọn
lá trở vàng. Và với tôi, thêm một khóa học nữa lại
trở về.
Tôi bắt đầu mang lại chiếc áo len mỏng,
bỏ lại tập vở, cuốn sách vào school bag để tiếp tục
cuộc hành trình. Kiến thức hay là cơm áo. Có lẽ là cơm
áo cũng nên. Cái giấc mơ hôm qua của một tên đàn ông
da vàng, đến từ một đất nước nghèo khó, lạc hậu,
tai ương, trước một thế giới văn minh kỹ thuật, bao
bọc bởi computer, điện thoại, fax, bây giờ đã trở nên
buồn nản. Hay tại số tuổi của tôi, chẳng khác những
chiếc lá vàng đầu tiên rụng xuống trên thềm cỏ. Mùa
thì lúc nào cũng về đúng hẹn. Nhưng trong tâm hồn tôi,
mùa đang thay đổi theo từng bánh nhịp của thời gian.
Hôm qua, bao nhiêu phấn kích khiến tôi đêm ngày tìm tòi
học hỏi, như một tên vô sản được chia một gia tài
giàu có. Hôm qua, tôi đến trường, tai căng, mắt miệt
mài, hồn đắm chìm trên trang sách vở. Hôm qua, tôi cứ
nao nao đợi chờ ngọn gió chuyển mùa. Nhưng bây giờ,
mệt và cô đơn. Mười hai năm làm việc với chừng ấy
thứ. Cobol thì cũng như Fortran, thì cũng như C++. Unix thì
cũng như IBM. Perform thì cũng như Do. Object thì cũng như
không Object. Tất cả thì cũng là những bit 1 bit 0 trùng
trùng điệp điệp luân lưu bằng tốc độ sấm sét.
Nhưng chao ơi, trong tôi, trên da thịt tôi, những sợi tóc
của tôi, não bộ của tôi, còn trăm ngàn bit đời sống
tiếp tục bỏ đi theo từng sát na. Để lại nỗi u hoài,
hụt hơi, đuối sức.
Nhưng dù muốn dù không, tôi
vẫn lái chiếc xe gần hai tiếng đồng hồ từ nơi tôi
làm việc đến trường. Khóa học này là khóa cuối. Có
nghĩa là sau đó, tôi sẽ được cái bằng để treo, được
viết thêm trên tờ Resumé thêm một bằng cấp và được
tăng lương. Cứu cánh cuối cùng cũng vẫn là chừng
nấy.
Như vậy, tôi đã trở lại cùng những dãy
lầu gạch màu hỏa hoàng, vươn lên bên dòng sông Hudson.
Như vậy, gã trung niên đang trở về, để bước lại
trên hành lang xôn xao tuổi trẻ. Tôi lại bắt đầu hòa
nhập vào cõi rộn ràng của sân trường. Những hàng sồi
cổ thụ. Đám sinh viên trai gái đang ngồi tụm năm tụm
ba trên bãi cỏ. Những con chim bồ câu đang đậu trên bức
tượng đồng đen to lớn giữa sân. Tự nhiên tôi nhớ
đến Như Hạ. Nhớ nàng đến thê thiết. Hình như con
người chỉ có một thời tươi đẹp để ấp ủ nâng
niu. Tôi cũng có một thời tươi đẹp như thế. Thời mà
những gót chân người con gái nào để hoài, in hoài bãi
vườn lòng tôi. Tôi đang chứng tỏ một tay phản động
đĩ điếm sắp lấy một cái bằng xứ Mỹ, nhưng tôi vẫn
cảm thấy bị thua lỗ một lần. Một lần quá đau, quá
nặng. Đau bởi vì nàng thì xa vòng tay của tôi một cách
tàn nhẫn. Nặng như nỗi buồn tôi mang theo suốt cuộc
hành trình luân lạc này.
Em yêu dấu. Tôi lại thấy
em. Như đêm nào quanh lửa trại, trên bờ biển Thuận An.
Như đôi mắt em sâu thẳm âm u, và mái tóc mun đen chảy
dài cả bờ lưng em mềm mại. Ngày xưa, mà như hôm qua.
Tiếng sóng đêm nào, rì rào bất tận. Ngọn lửa bạt
bởi gió làm gương mặt em khi ẩn khi hiện. Tôi giấu đôi
mắt cuồng đắm, nhưng lòng tôi reo lên tiếng reo từ
những khúc củi bốc cháy giữa vòng người. Em được
tiếng là người con gái có giọng hát hay nhất trường.
Vì thế lũ bạn không chịu buông tha em. Tôi vốc một nắm
cát thả xuống, để giấu con tim. Tôi muốn ghen tức. Tôi
muốn tiếng hát kia là riêng. Tôi muốn tôi là một người
độc nhất để chiêm ngưỡng em, và em chỉ biết có mỗi
mình tôi mà cống hiến. Đêm ấy, trăng và sao lung linh
kh¡p bầu trời Thuận An. Đêm ấy, những vì sao Đại
Hùng Tiểu Hùng ở đâu để tôi còn ước ao trở thành
người chăn cừu trên thảo ngàn, để cô bé ngủ quên
trên vai. Đêm ấy em ngồi yên trên bãi cát, vầng trăng
sáng vằng vặc, chảy lai láng trên mái tóc dài đen mượt
như một dòng suối trăng. Tôi đến bên em. Như Hạ chưa
ngủ hay sao? Không, em chưa buồn ngủ. Đêm ni trăng sáng
quá anh Minh hỉ. Tôi nói Như Hạ hát hay quá đi. Em làm
khối chàng trai si em. Em mà ai si. Anh nói thật tình. Trong
số đó có cả anh... Thật vậy sao, em mừng quá đi. Nàng
nói thật lòng hay chỉ là lời đầu môi chót lưỡi. Dù
vậy tôi cũng cảm thấy thật vui. Đêm càng về khuya, gió
càng lạnh. Bầu trời dường như càng thấp hơn. Và ánh
trăng th¡m vàng một bãi biển chảy dài. Những đôi nam
nữ đã dẫn nhau tìm chỗ trò chuyện. Lúc này, bếp lửa
trại đã tàn, chỉ còn những miếng than hồng sót lại,
cháy dang dở. Tôi muốn ngồi sát vào nàng hơn nhưng tôi
không dám. Nhưng tôi nghe lòng đâm ấm áp lạ kỳ. Được
ngồi bên một người con gái xinh đẹp, được trò chuyện
vu vơ, được nghe những lời thỏ thẻ, được nhìn cả
một suối tóc lai láng ánh trăng, như vậy cũng đủ cho
một tên thanh niên cảm thấy hạnh phúc lắm rồi. Một
đôi bạn gái của Như Hạ đã đến bên chúng tôi lúc
nào. " Thì ra con Như Hạ ở nơi ni. Mi bắt bọn tau
phải chạy đi tìm trối chết. Cứ tưởng là mi đã nằm
biệt tích dưới đáy biển mò trai..." Như Hạ chống
chế tội tình: " Giữa tau và anh Minh chỉ là bạn..."
" Ô hay, tau đâu có nói gì cái chuyện giữa mi và anh
Minh. Thôi bọn tau xin lỗi phá mi..." Sau đó hai cô bạn
cười khúc khích và chạy đi chỗ khác. Còn lại Như Hạ
lầm bầm: " Mấy con nhỏ ni suốt ngày chỉ biết chọc
phá người khác." Đó là một đêm xứ Huế lúc chiến
tranh chỉ còn ở một nơi nào rất xa, hình như chẳng bao
giờ làm bận tâm những đứa con trai con gái. Trường đại
học chỉ bao gồm hai ngôi lầu dọc theo bờ sông Hương,
và một thư viện, nguyên là kho bạc cũ. Người sinh viên
quá dễ dàng quen biết nhau, tìm đến nhau, và sau có
dễ dàng trở thành liên hệ với nhau. Tôi và Như Hạ
cũng vậy. Chúng tôi cùng học chung Khoa Học. Chúng tôi
cùng chung hàng xóm. Chúng tôi cùng chung kỷ niệm thơ ấu.
Chúng tôi cùng chung những ngày đạp xe đạp trên Ngự
Bình ăn bánh bèo hay về Cồn Hến ăn chè. Chúng tôi an ổn
trong sương muối buổi sáng tháng Giêng và dưới hàng
phượng vĩ đỏ ối cả con đường Lê Lợi trong mùa hạ
rộn ràng tiếng ve sầu. Chúng tôi bình yên nhìn về phía
trước. Không thao thức. Không bâng khuâng.
Nhưng nỗi
bình yên kia đã bị bức tử. Một Huế của êm đềm đã
không còn êm đềm như xưa nữa. Đêm lửa trại ở Thuận
An, với những đôi nam nữ tìm đến với nhau, dưới muôn
ngàn tinh tú sáng lung linh đã trở thành một hoài niệm.
Tôi thì về biển. Bạn tôi thì lên rừng. Và đau đớn
hơn nữa, Như Hạ cũng theo tiếng gọi từ xa. Tất cả
trở thành đổ vỡ, phân ly. Không biết tôi oán trách ai
đây. Chủ nghĩa hay bạn bè tôi và cả một người tôi
si dại mê đắm một thời. Tôi đã đặt câu hỏi và
nghe câu trả lời buồn thảm. Bao nhiêu lần tôi trở về
cùng biển. Bao nhiêu lần tôi vốc nắm cát và thả xuống
từ từ để nhớ về một người nào. Rồi cay đắng.
Rồi muốn rưng rưng nước mắt. Ngày còn thơ ấu mỗi
lần Như Hạ thấy trái ổi trái xoài chín trên cây thì
nàng vẫn nhờ tôi trèo lên để hái dùm. Nàng quá bé
bỏng để tôi phải sững sờ khi nghe người dân thành
phố kể lại một người con gái lạnh lùng tàn bạo,
ngồi sau chiếc bàn dài, với khối quyền uy ghê gớm, kết
quả bao nhiêu người đã bị chôn sống tập thể. Có cái
gì khiến con người đã trở thành một loài ác thú. Tôi
run sợ để nghĩ đến điều đó. Đảng lúc nào cũng
khoan hồng. Nhưng vì nhân dân quá nổi giận. Ai đã phát
biểu một câu nói để bào chữa cho một tội ác man rợ.
Tôi đã đọc bài phỏng vấn về những chiếc huyệt chôn
người tập thể từ người của một thời sách vở, và
giảng đường trên một tờ báo ngoại quốc. Mười mấy
năm sau chiến tranh, ai ai cũng hiểu nhân dân là ai rồi.
Thế mà bây giờ người sát nhân chưa một lần thấy
lương tâm bị cắn rứt, lại đòi làm người thầy tu.
Còn Như hạ của một đêm trên bờ biển Thuận An, chắc
bây giờ cũng trở thành một nữ Bồ Tát.
Một nơi
nào để tôi còn ngồi lại. Vẫn phòng học ở cạnh dòng
Hudson, để mắt tôi phải choáng ngợp bởi một thành phố
Nữu Ước vào đêm. Thêm vào gương mặt mới. Một người
nữ sinh viên từ Thổ Nhĩ Kỳ. Hai người sinh viên nam nữ
Trung Hoa. Và thêm một người con gái Việt Nam. Tôi biết
rõ quốc tịch của nàng qua tên họ nàng viết trên tờ
giấy điểm danh. Ngo Nhu Hien. Tôi thầm lén nhìn nàng, như
thể nói lên lời chào hỏi bằng ánh mắt. Sau đó, vị
giáo sư quen thuộc của khóa học trước, một tiến sĩ
Toán học, tốt nghiệp cách đây đến ba mươi năm, b¡t
đầu ngay vào bài giảng. Ông nói và nói. Đầu tiên, ông
nói ông không bằng lòng khi người ta coi môn Math Statistic
này được coi là toán học. Toán học là một cái gì rõ
ràng phân minh và dứt khoát. Nó như một cộng một là
hai. Còn Thống kê học chỉ là một ngành khảo sát về
cái không dứt khoát. Nó chẳng khác Hóa học, Vật lý. Nó
dùng những kết quả để tìm những lời giải. Ông cười,
nếu là toán thì chắc ai cũng trúng số độc đắc
hết...
Ông ngồi trên ghế, trước chiếc bàn vuông,
nhìn đám sinh viên, nói liên tu bất tận. Chỉ tội nghiệp
người con gái Việt Nam ngồi bên cạnh tôi. Đôi mắt của
em sao lại làm tôi chết điếng. Như đôi mắt người
xưa. Và cả dáng dấp của em, như dáng dấp của một
người bên trời Cửa Thuận. Tội tình cho em trong những
giờ đầu bỡ ngỡ. Lời giảng của vị giáo sư quá mau,
tiếng Anh, tiếng Mỹ chắc làm em phải khó khăn đuổi
theo ghi chép. Tôi thấy em chới với cùng trang giấy. Ông
thầy thì vô tâm. Không viết gì trên bảng. Chỉ nói, chỉ
giảng, chỉ lật trang sách này qua trang khác. Rồi những
bài \f3homework.\f2 Ông đọc thật nhanh. Bài 1, 2, 4, 15, 17,
18, 20. Em vô vọng nhìn qua tập vở của tôi, không dám
hỏi. Tôi đưa note cho em. Em vừa nhìn vừa viết lại đến
tội tình. Sau đó em gật đầu, nói thật ngượng ngùng:
- Thank you.
Mười phút nghỉ. Bây giờ tôi mới có
dịp làm quen. Tôi hỏi bằng tiếng Việt:
" Xin lỗi
cháu là người Việt Nam."
" Thưa Bác, dạ."
" Cháu mới đến trường này lần đầu tiên?"
" Dạ."
" Cháu chắc mới qua Mỹ?"
" Dạ. Cháu mới qua vài tháng..."
Tôi
biết rồi. Thì ra người thiếu nữ này là sinh viên Việt
Nam du học. Tôi biết được điều đó qua nội san của
trường về chương trình trao đổi sinh viên quốc tế.
Tôi hỏi thêm:
" Quê cháu ở đâu?"
"
Thưa Bác, cháu ở Huế."
Tôi bắt đầu đổi
giọng Huế của tôi:
" Bác cũng ở Huế đây. Cháu
ở Huế nhưng ở mô?"
" Thưa Bác, cháu ở Đập
Đá."
" Đập Đá, nhưng mà ở khúc mô?"
" Khúc giữa, chỗ có nhà thật xưa..."
Tôi
bàng hoàng run rẩy. Như Hạ ơi, hay là giọt máu của em,
kết tinh từ da thịt em, dáng dấp của em, đôi mắt của
em. Một thời xa xưa mà như thể một giấc mơ. Mấy mươi
năm, khu vườn xưa ngỡ đã tàn lụi, giờ đây, một đóa
hoa lại nở, hương xưa lại trở về. Cay đắng hay là
nỗi vui mừng tràn đầy nước mắt. Những gì hôm qua ngỡ
đã mất biệt bởi hận thù, chủ nghĩa, đêm nay, đột
nhiên sống lại như bão cuồng. Tôi cố nhìn cô bạn học
nhỏ. Tôi cố gắng tìm hiểu, đánh giá về một người
con gái, con của một cán bộ bên kia hàng ngũ, người đã
từng ngồi ở cái bàn oan nghiệt một thời vào năm Mậu
Thân. Nhưng tôi chỉ thấy một cõi cô độc đến tội
nghiệp. Gương mặt kia, hay là gương mặt ngời sáng dưới
ánh lửa trại, để từ bên này, lòng tôi đã nẩy nở
bao nhiêu niềm rung động. Và cả đôi mắt kia, như đôi
mắt lung linh dưới ánh trăng trên bãi biển, và cả bờ
vai kia nữa, mềm mại, dựa vào người tôi. Gió từ sông
thổi vào lạnh c¡t, khiến ngời con gái phải run. Tôi
bảo:
" Cháu ơi vào lớp đi, kẻo lạnh. Về
sau, có gì cần ở bác, bác sẵn sàng giúp. Dù sao bác
cũng ở Mỹ mười năm."
Cô gái nói:
"
Cháu cám ơn bác. Cháu mới qua không giỏi sinh ngữ nên
không ghi chép kịp. Bác có thể cho cháu mượn bài ghi của
bác được không?"
" Dĩ nhiên, và hai bác
cháu mình sẽ cùng làm homework chung nghen cháu? Cháu hẳn
biết ông giáo sư này chú trọng homework hơn cả thi final
nữa.
" Cám ơn bác. Cháu sợ không theo kịp.
Cháu lo quá."
" Cháu đừng lo. Riết rồi
cái gì cũng quen. Cháu có học thêm sinh ngữ không?"
" Dạ họ yêu cầu."
" Này, nếu
cháu muốn, bác sẽ mang con gái bác về làm bạn với
cháu. Nó sẽ hướng dẫn cháu về Anh văn, nhất là cách
phát âm. Nó rất thích bạn."
" Cháu rất
cám ơn bác."
Từ buổi học đó, tôi có thêm
một cô bạn nhỏ, Như Hiền. Tôi biết rõ về nỗi cô
đơn lạc loài của người con gái xa nhà này. Con tôi làm
sao hiểu những gì ở tận bề sâu thẳm của con tim cha
nó. Nó vui được giúp đỡ một người bạn gái đồng
hương. Những ngày cuối tuần hai đứa chở nhau đi
shopping, hay tham dự các party bạn hữu. Nó luôn luôn khen
Hiền đẹp, hiền và ít nói. Hiền thì khẩn cầu con tôi
đừng nói nàng là du học sinh. Hiền vẫn còn sợ cái mặc
cảm con cán bộ. Riêng tôi, tôi không bao giờ nhắc đến
những ngày hôm qua. Những ngày mà hàng ngũ tôi bị hàng
ngũ Như Hạ trả thù hèn hạ. Những ngày mà những kẻ
chiến th¡ng kiêu ngạo có thể chiến thắng cả Ông Trời.
Hãy để Như Hiền chứng kiến và phán đoán lịch
sử.
Một ngày sau buổi học, Như Hiền đột nhiên
hỏi tôi:
" Thưa bác, có phải bác viết văn lấy
tên là Hạ Trường?"
Tôi biết có chuyện gì
sắp xảy đến rồi.
" Phải."
" Cháu
nhớ lần đầu, bác đã hỏi cháu về căn nhà cổ xưa ở
Đập Đá. Hôm qua, Nga có đưa cháu xem một bài văn của
bác. Bác nhắc lại khu vườn xưa, ngay cả cái lầu mà
bác từng một thời trọ học. Cháu đọc, cháu khóc. Cháu
biết bác là người yêu của mẹ cháu."
Tôi
cúi đầu xuống. Lòng tôi chau lạnh. Cả khu vườn tôi
muốn quên nay lại sống dậy rồi. Cả cõi quan tài kỷ
niệm giờ đã mở bung rồi. Bên tôi, người con gái vẫn
tiếp tục kể về khu vườn cũ.
" Ba mẹ
cháu và những người mà bác nhắc bây giờ họ vẫn tìm
đến ngôi nhà cổ xưa của mẹ cháu, nhưng không phải để
họp hành sôi nổi như ngày xưa... Hầu hết các bác và
các chú mà bác nhắc đều trả lại thẻ đảng, sau khi
tờ báo bị đóng cửa. Thỉnh thoảng họ có nhắc đến
tên bác. Họ có nói đọc văn bác ở trên một vài tờ
báo hải ngoại được lén lút phổ biến. Bác có đọc
những bài thơ của chú Trần Vàng Sao?"
"
Có. Bác có đọc. Nhưng cháu hãy nói về ba mẹ cháu đi.
Bác muốn nghe."
" Ba cháu vẫn còn trong tổ
chức. Lúc này, ai cũng cố bám vào đấy để hưởng ít
nhiều ân huệ. Và cũng chính nhờ vậy, cháu mới được
cơ hội đi du học như hôm nay."
" Còn mẹ
cháu?"
" Mẹ cháu bây giờ sống bằng thuốc
ngủ và những lá bùa."
Mắt nàng mờ lệ. Tôi
nhìn lên gương mặt. Tôi khóc cho một dĩ vãng. Dòng
Hudson hay là dòng sông Hương, để tôi phải đau như một
lời thơ của cụ Trần Tế xương Chợt nghe tiếng ếch
bên tai. Giật mình cứ ngỡ tiếng ai gọi đò. Ở đây
làm gì có tiếng ếch, nhưng là tiếng đắng cay sông núi.
Như Hạ ơi, anh đang thấy lại em, đôi mắt vòi vĩnh anh
hái dùm trái ổi, trái khế. Anh thấy lại em, giữa khu
vườn rậm đầy bưởi, thanh trà, và em mang áo ấm đỏ
khi Huế vào đông, khi con nước sông Đập Đá chảy cuồn
cuộn mang theo những thân củi, khúc cây từ rừng xuống
sông Hương... Cay đắng này chỉ có một mình anh chôn
cất. Còn nữa, còn một đêm đầy sao trên bãi biển
Thuận An, để sau này anh phải mang hoài hai vì sao nhỏ từ
đôi mắt của em. Để anh mỗi lần cầm viết, cứ nghĩ
đến một đôi mắt...
Đến đây, Như Hiền nói như
nghẹn ngào:
" Đọc văn bác, cháu biết bác vẫn
còn căm hận mẹ cháu. Tự nhiên cháu lại tủi thân bởi
vì cháu là con của một người trong cuộc. Bác không
biết, đến lúc này, cháu chưa hề biết chủ nghĩa Cộng
Sản là chủ nghĩa gì. Cháu đâu là Cộng Sản. Cháu cũng
như Nga, như những người bạn mà cháu đã gặp, đều
nói tiếng Việt, đều thích vui đùa. Bác không biết
trước khi qua Mỹ, ba mẹ cháu đã dặn cháu hãy câm và
điếc đừng tiết lộ cho ai biết cháu là con của cán
bộ. Bác ơi, làm con của cán bộ đâu phải có tội..."
" Vâng, cháu nói đúng. Nhưng ít ra mẹ ba cháu
là những người từng trực tiếp hay gián tiếp chôn sống
hàng vạn người vô tội ở Bãi Dâu phải tỏ ra một
chút gì liêm sỉ, đừng nên nhân danh này nọ để biện
hộ cho tội ác."
" Cháu không dám bào chữa
cho mẹ, nhưng thưa bác, trong một tổ chức, tiếng nói là
tiếng nói của bí thư. Và mọi người chỉ biết cúi đầu
lập lại tiếng nói ấy. Ai cũng biết cái vụ thảm sát
tàn bạo nhất trong cuộc chiến tranh, nhưng ai cũng không
dám nói lên lương tâm của mình.
Riêng mẹ cháu thì
từ bệnh mất ngủ đã biến thành bệnh tâm thần. Mẹ
nhìn đâu cũng chỉ thấy những oan hồn về đòi mạng.
Mẹ đã kêu thầy bùa để yếm từ cổng nhà đến phòng
ngủ, nhưng cũng đành chịu thua. Đôi mắt mẹ, mà bác đã
từng viết trên bài văn, là đẹp như hai vì sao nhỏ, bây
giờ chỉ là hai võng mô đục, không một chút gì sinh
khí."
Trần Hoài Thư
